BiH i Evropska unija

Saradnja s Evropskom unijom

Od početka procesa evropske integracije Bosne i Hercegovine (BiH), Centralna banka Bosne i Hercegovine (CBBiH) aktivno učestvuje u svim fazama EU integracijskog procesa. Usklađivanje regulatornog, institucionalnog i operativnog okvira sa standardima i kriterijima Evropskog sistema centralnih banaka (ESCB) predstavlja izuzetno važnu oblast institucionalnog razvoja za zemlje kandidatkinje. Stabilna, nezavisna i savremena Centralna banka je jaka podrška BiH u procesu evropskih integracija.

Jačanje institucionalnih kapaciteta Centralne banke BiH u međunarodnom predstavljanju i integracijskim procesima je strateški pravac Centralne banke od samog osnivanja. Evropske integracije i međunarodna saradnja su prisutne u svim područjima rada Centralne banke i u velikoj mjeri određuju strateške prioritete u realizaciji ciljeva i zadataka. Centralna banka BiH se fokusira na jačanje međunarodne povezanosti i bolju pozicioniranost u EU i međunarodnim relacijama.

Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju između Evropskih zajednica i njihovih država članica, s jedne strane, i Bosne i Hercegovine, s druge strane, potpisan 2008. godine stupio je na snagu 2015. godine čime je prvi put uspostavljen ugovorni odnos BiH s EU i njenim državama članicama uz jasno definisanje prava i obaveza.

Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju (SSP) između Bosne i Hercegovine (BiH) i Evropske unije (EU), član 86: ''Zajednica i BiH uspostavit će tijesnu saradnju kako bi doprinijele razvoju i rastu potencijala BiH. Tom saradnjom jačat će se postojeće ekonomske veze na najširoj mogućoj osnovi, a na obostranu korist.'' Članom 87. Sporazuma je definisano: ''Na zahtjev organa BiH, Zajednica može pružiti pomoć koja podržava napore BiH da uspostavi funkcionalnu tržišnu privredu i da postepeno usklađuje svoje politike s politikama Evropske ekonomske i monetarne unije, usmjerenim ka stabilnosti.''

Primjena Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju prati se u okviru zajedničkih struktura Evropske unije i Bosne i Hercegovine. Ključno operativno tijelo za nadgledanje provedbe SSP-a je Odbor za stabilizaciju i pridruživanje u okviru kojeg djeluje sedam pododbora koji razmatraju tehnička i stručna pitanja za područja SSP-a i pravne stečevine EU (acquis communautaire).

Centralna banka učestvuje u radu sljedećih pododbora:

Pododbor za unutarnje tržište i konkurenciju;
Pododbor za ekonomska i finansijska pitanja i statistiku.

Koordinacija i komunikacija procesa evropskih integracija je definisana Odlukom Vijeća ministara BiH o sistemu koordinacije procesa evropskih integracija u BiH. Na osnovu Odluke su formirane radne grupe za EU integracije. CBBiH je član radnih grupa za sljedeća poglavlja acquis communautaire:

Klaster 1 – Osnove pristupnog procesa

- Poglavlje 18: Statistika

- Poglavlje 32: Finansijska kontrola (zaštita eura od krivotvorenja)

- Ekonomski kriterij

Klaster 2 – Unutrašnje tržište

- Poglavlje 4: Sloboda kretanja kapitala

- Poglavlje 9: Finansijske usluge

Klaster 3 – Konkurentnost i inkluzivni rast

- Poglavlje 17: Ekonomska i monetarna politika

Klaster 5 – Resursi, poljoprivreda i kohezija

- Poglavlje 33: Finansijske i budžetske odredbe

Važan aspekt evropskih integracija predstavlja redovno izvještavanje evropskih institucija o realizaciji EU preporuka. Evropska komisija ocjenjuje napredak BiH u pogledu ispunjavanja Kopenhaških kriterija u svom redovnom godišnjem Izvještaju o BiH, za koji CBBiH priprema informacije i podatke iz svoje nadležnosti. CBBiH daje doprinos i u izradi dokumenta Program ekonomskih reformi BiH, uključujući učešće u konsultacijama i sastancima s Evropskom centralnom bankom i EK, kao dio dijaloga o ekonomskoj politici u okviru Vijeća za ekonomska i finansijska pitanja EU (ECOFIN). Izvještaj Evropske komisije o BiH, ECOFIN zaključci, kao i drugi EU dokumenti daju preporuke i smjernice koje pomažu Centralnoj banci u formulaciji politika i strategija za članstvo u ESCB. Za ulazak u jedinstveno monetarno područje sa zajedničkom valutom – euro i članstvo u Eurosistem, potrebno je ispuniti Maastrichtske kriterije.

U cilju koordiniranog i usaglašenog djelovanja u procesu evropskih integracija, Centralna banka ima uspostavljen Odbor za EU integracije, kojim predsjedava guvernerka. Zadatak Odbora je, između ostalog, razmatranje svih strateških pitanja koja se odnose na Centralnu banku u procesu pristupanja Bosne i Hercegovine Evropskoj uniji.

Povezana saopšenja:

Preporuka za BiH: Nastavite čuvati integritet aranžmana valutnog odbora i nezavisnost CBBiH (26.5.2025.)
CBBiH na godišnjim sastancima vezanim za Program ekonomskih reformi za period 2025 – 2027 (30.4.2025.)
Predstavnici CBBiH na sastanku na ekspertskom nivou, između EC i zemalja kandidata za članstvo (10.4.2025.)
CBBiH na sastanku vezanom za makroekonomske projekcije za zemlje kandidate za članstvo u EU (16.10.2024.)
Guvernerka Selimović s ambasadorima zemalja članica EU o ključnim ekonomskim temama za BiH (21.5.2025.)
Guvernerka Selimović održala sastanak s predsjednicom ECB-a Christine Lagarde (25.4.2025.)
Guvernerka CBBiH, dr. Jasmina Selimović, ugostila šefa Delegacije EU, Luigia Sorecu (21.11.2024.)
U CBBiH održana radionica o procesu pridruženja EU (9.10.2024.)
Podrška Delegacije EU aktivnostima CBBiH na putu ka evropskim integracijama (28.2.2024.)

Arhiva saopšenja dostupna ovdje Arhiva saopštenja

Tehnička saradnja

U cilju unapređivanja i usklađivanja regulatornog, institucionalnog i operativnog okvira sa standardima Evropskog sistema centralnih banaka, Centralna banka BiH aktivno učestvuje u programiranju i realizaciji projekata tehničke pomoći koji se finansiraju iz fondova Evropske unije. Kroz međunarodnu saradnju, CBBiH učestvuje u programima tehničke pomoći MMF-a, Svjetske banke, drugih razvojnih banaka i organizacija. U procesu tehničke saradnje i razmjene osigurava se komplementaran i koordiniran pristup.

EU Projekti

EU podržava razvoj i temeljne reforme u BiH uz finansijsku i tehničku pomoć. Socioekonomske reforme su ključne za napredak BiH ka funkcionalnoj tržišnoj ekonomiji, što je jedan od preduslova za članstvo zemlje u EU. Tehnička podrška je instrument kroz koji EU provodi dijagnostiku i analizu stanja i potrebnih reformi, formuliše preporuke i potrebne smjernice, mjere i aktivnosti za njihovo ostvarivanje, te daje podršku u implementaciji.

U okviru dugoročne strategije usklađivanja praksi, standarda i politika s EU standardima centralnog bankarstva, Centralna banka radi na jačanju institucionalnih kapaciteta, unapređenju efikasnosti poslovanja, uvođenju novih pravila, politika, promjene praksi, daljnjeg razvoja i obuke osoblja u cilju unapređenja priprema za pristup u Evropski sistem centralnih banaka (ESCB), kada Bosna i Hercegovina uđe u Evropsku uniju.

U procesu EU konvergencije, jako je značajna podrška EU kroz projekte tehničke pomoći koji se finansiraju iz EU fondova. Programi tehničke saradnje se realizuju na bilateralnoj osnovi, kao i kroz učešće u regionalnim i multilateralnim programima.

Institucionalni dijalog centralnih banaka je najbolja i najefikasnija platforma za prenos znanja i važan instrument za integraciju u strukture Evropskog sistema centralnih banaka. Posebna vrijednost ove vrste saradnje je kontinuirano širenje i jačanje sistemske mreže postojećih i uspostavljanje novih profesionalnih kontakata, kroz stručni dijalog, razmjenu znanja, iskustava i usvajanje najboljih EU i međunarodnih praksi.

Projekti CBBiH realizovani u saradnji sa ECB i ESCB

Regionalni program ''Jačanje institucionalnih kapaciteta centralnih banaka Zapadnog Balkana u cilju integracije u Evropski sistem centralnih banaka'' IPA III, II faza 2022.- 2025.

Program je implementiran kroz koordiniran pristup ECB i 19 centralnih banaka ESCB-a i predsjedavanje Njemačke savezne banke (Deutsche Bundesbank). Svrha Programa je jačanje monetarne i finansijske stabilnosti u regionu kroz daljnje jačanje institucionalnih kapaciteta šest centralnih banaka Zapadnog Balkana i agencija za nadzor banaka u BiH. Budžet Programa je iznosio € 3.000.000,00.

Stručnjaci CBBiH su učestvovali na seminarima i radionicama za viši menadžment u sljedećim područjima: finansijska zaštita potrošača, finansijska inkluzija i finansijska edukacija, računovodstvo, pravni aspekti EU integracije, monetarna politika i istraživanje, politike platnih sistema, pitanja nadzora, statistika i upravljanje gotovinom.